©2026 Wszelkie prawa zastrzeżone
Programy profilaktyczne realizowane w polskich szkołach koncentrują się zazwyczaj na ryzykownych zachowaniach młodzieży pijącej alkohol i używającej narkotyków. Nie powinniśmy jednak lekceważyć innych niepokojących zachowań nastolatków związanych np. z hazardem, używaniem dopalaczy i napojów energetycznych oraz „wchłonięciem” przez internetową SIEĆ. Jak pokazują nasze ubiegłoroczne badania nie są to zjawiska marginalne i często nakładają się na siebie. To także nowe wyzwanie dla szkolnej profilaktyki, która zdecydowanie wymaga gruntownej rekonstrukcji.
W 2011 r. Instytut Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego zrealizował dziesięć projektów badawczych na zlecenia samorządów miast i województw (Warszawy, Krakowa, Łodzi, Kalisza, Siedlec, Radomia, Rudy Śląskiej, Sosnowca oraz województwa łódzkiego i podkarpackiego). Badania te były w pełni porównywalne z ogólnopolskimi
i międzynarodowymi badaniami ESPAD 2011 (opierały się na tym samym - nieco rozszerzonym kwestionariuszu ankiety, były realizowane metodą audytoryjną w tych samych grupach wiekowych i w tym samym czasie, kiedy odbywała się realizacja projektu ogólnopolskiego).
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom samorządów (zleceniodawców badań) dodaliśmy do ankiety kilka dodatkowych pytań dotyczących tzw. nałogów behawioralnych to znaczy ryzyka związanego z uzależnieniem od hazardu oraz Internetu. Poniżej przedstawiamy średnie wyniki różnych aspektów badań (dla ośmiu miast, w których zostały one zrealizowane).
Co wynika z przeprowadzonych badań?
Osoby często podejmujące tego typu zachowania mogą mieć w przyszłości bardzo poważne problemy z nałogowym hazardem, dlatego bardzo istotną kwestią jest włączenie tej problematyki do dyskusji nt. ryzykownych zachowań podejmowanych przez uczniów,
w ramach szkolnych programów profilaktyki.
Inną istotną kwestią, która powinna być integralnym elementem szkolnych oddziaływań profilaktycznych jest problem ryzykownych zachowań nastolatków związanych
z korzystaniem z Internetu. Instytut Psychologii Zdrowia przygotowując ten element badania podjął współpracę z Instytutem Medycyny Pracy im. Prof. Nofera w Łodzi, który specjalizuje się w tego typu badaniach w skali ogólnopolskiej. W pierwszym rzędzie należy podkreślić, iż wyodrębniliśmy w badaniu populację młodzieży, która „korzysta z Internetu dla własnej przyjemności”. Należy więc podkreślić, iż wszystkie analizowane przez nas zachowania młodzieży nie miały żadnego związku z potrzebą używania Internetu, aby przygotować się do szkoły (w celach edukacyjnych) lub w ramach wykonywanej pracy.
W opinii specjalistów jednym z najważniejszych wskaźników ryzykownego korzystania z Internetu jest odczuwanie przymusu „przebywania w sieci” dla poprawy nastroju.
W badaniach zrealizowanych przez IPZ PTP zastosowano szereg pytań tworzących spójną całość, które pozwoliły wyodrębnić populację młodzieży zagrożoną uzależnieniem od Internetu.
Zgodnie z przyjętymi kryteriami takie ryzyko pojawia się wówczas, gdy spełnione są wszystkie cztery następujące warunki:
Najwyższy odsetek 15-16 latków zagrożonych uzależnieniem od Internetu odnotowano
w Kaliszu (10%). Wysokie wskaźniki uzyskano również w Warszawie (8%) i Rudzie Śląskiej (8%). W Łodzi odsetek ten był dwukrotnie niższy i wynosił 4%.
W województwie podkarpackim 5% a w łódzkim 7% gimnazjalistów z III klas jest zagrożonych uzależnieniem od Internetu.
Wyniki te stanowią ważny sygnał, iż ryzyko związane z uzależnieniem od Internetu przez polską młodzież nie jest zjawiskiem całkowicie marginalnym i warto mu poświęcić więcej uwagi, zarówno w sferze badawczej, jak i bezpośrednich oddziaływań profilaktycznych.
Wszystkich zainteresowanych szczegółowymi informacjami na ten temat prosimy o kontakt z kierownikiem Działu Badań Bogusławem Prajsnerem.
Op. bp